หนังสือ 'บงการอธิปไตย: การแทรกแซงจากจักรวรรดินิยมตะวันตกกับการก่อรูปของรัฐสยาม' ของจา เอียน ชง

หนังสือ บงการอธิปไตย: การแทรกแซงจากจักรวรรดินิยมตะวันตกกับการก่อรูปของรัฐสยาม ของจา เอียน ชง

แปลโดยธรรมชาติ กรีอักษร และคณะ

บรรณาธิการโดย จิตติภัทร พูนขำ

เข้าเล่มปกอ่อนจำนวน 322 หน้า

ขนาด 16 หน้ายกพิเศษ (14.3 x 21 x 2.4 cm.)

แปลจากบางส่วนของหนังสือ External Intervention and the Politics of State Formation--China, Indonesia and Thailand, 1893-1952 ของ จา เอียน ชง (Ja Ian Chong) ตีพิมพ์ใน ค.ศ.2014 และได้รับรางวัลหนังสือยอดเยี่ยม หมวด International Security Studies Section จาก International Studies Association ใน ค.ศ.2015

________________

กระบวนการสร้างรัฐสมัยใหม่เป็นหัวข้อสำคัญมากที่สุดเรื่องหนึ่งในการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ งานของจา เอียน ชง (Ja Ian Chong) อธิบายกระบวนการสร้างรัฐในเอเชียรวมทั้งรัฐไทยจากกรอบการวิเคราะห์ปัจจัยระหว่างประเทศ โดยเฉพาะการแทรกแซงจากภายนอกและความสัมพันธ์ระหว่างรัฐมหาอำนาจยุโรป ในฐานะปัจจัยชี้ขาดในการสถาปนารูปแบบของรัฐแบบใดแบบหนึ่งขึ้นมา ซึ่งก้าวข้ามคำอธิบายที่มุ่งเน้นเฉพาะแต่ปัจจัยภายในเท่านั้น

หนังสือเล่มนี้จึงมีคุณูปการทั้งในระดับของกรอบการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ และข้อค้นพบเชิงประจักษ์ในกรณีศึกษาของรัฐไทยสมัยใหม่ การก้าวข้ามไปให้พ้นพลวัตภายในย่อมช่วยทำให้เราเห็นปฏิสัมพันธ์ระหว่างพลวัตเชิงอำนาจภายในกับภายนอก และภาพการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของสยามรัฐนาวาได้อย่างแจ่มชัดมากขึ้น หวังว่าหนังสือเล่มนี้จะช่วยก่อให้เกิดการถกเถียงแลกเปลี่ยนทางวิชาการในด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในไทยไม่มากก็น้อย

— รศ.ดร.จิตติภัทร พูนขำ

คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

_______________

ชงชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยระดับภายใน (domestic) กับภายนอก (international) ที่ส่งผลต่อกระบวนการก่อตัวของรัฐสมัยใหม่ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ซึ่งโดยส่วนตัวแล้ว ข้าพเจ้ามองว่าเป็นแนวทางการศึกษาที่แตกต่างไปจากแนวทางการศึกษาดั้งเดิม ซึ่งส่วนใหญ่ยังคงขาดการวิเคราะห์การเชื่อมโยงถึงความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองปัจจัย สำหรับประเด็นนี้ ชงได้เสนอว่า การแทรกแซงจากภายนอกอาจไม่จำเป็นต้องนำไปสู่การสร้างความอ่อนแอให้กับกระบวนการสร้างรัฐชาติสมัยใหม่ อันที่จริงกลับสามารถนำไปสู่การก่อตัวของรัฐชาติสมัยใหม่ได้เสียด้วยซ้ำ

ในแง่นี้ ชงมองว่า บทบาทของตัวแสดงภายนอก (external actors) เป็นตัวแสดงหลักในกระบวนการก่อตัวขึ้นของรัฐสมัยใหม่ อันมีผลทำให้ตัวแสดงในระดับท้องถิ่น (local actors) มีความสำคัญรองลงมา ทั้งนี้ กระบวนการดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้ย่อมขึ้นอยู่กับเงื่อนไขบางอย่างด้วยตามที่ชงได้อธิบายในหนังสือของเขา

เนื่องจากชองได้ลดทอนบทบาทของตัวแสดงภายในในการสร้างรัฐ ข้าพเจ้าเชื่อว่าข้อเสนอของชองอาจจะไม่ได้รับการตอบรับจากคนไทยจำนวนไม่น้อยที่ยังเชื่อว่า การที่ประเทศของตนสามารถรักษาเอกราชไว้ได้ล้วนแล้วแต่เป็นเพราะพระปรีชาสามารถของพระมหากษัตริย์เป็นสำคัญ

— รศ.ดร.ชนินท์ทิรา ณ ถลาง

คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

_______________

ยังมีบทความ “การเมืองเบื้องหลังการเสด็จประพาสยุโรป” โดย ฉลอง สุนทราวาณิชย์ นำมาพิมพ์ใหม่ อยู่ในภาคผนวกที่ 1

และบทความ “เส้นทางการรวมศูนย์อำนาจและการพัฒนา: กรณีศึกษาจากสยาม” โดย คริสโตเฟอร์ เพ็ก และ เจสสิกา เวชบรรยงรัตน์ แปลจาก "Path to Centralization and Development: Evidence from Siam." อยู่ในภาคผนวกที่ 2